History and Culture

Ipaubaya sa Mga Anito ng Pilipinas ang Masaganang Bagong Taon

Choose Philippines
Choose Philippines | Jan 14, 2016
Ipaubaya sa Mga Anito ng Pilipinas ang Masaganang Bagong Taon

Bago pa man dumating ang mga Kastila at pinalaganap sa Pilipinas ang relihiyon ng Katolisismo, hitik na sa kultura at tradisyon ang ating katutubong lipunan. Marami nang kamangha-manghang mga kuwento ang mga Filipino. Kasama na rito ang mga kagila-gilalas na mga lamanlupa, aswang, halimaw, at mga diwata. Maliban sa iisang makapangyarihang nilalang, may mga bathala at anito ring pinaniniwalaan na nangangasiwa ng iba't ibang elemento o nakatuon sa iba pang pangangailangan ng mga tao.

Dahil na rin sa mayroon tayong higit pitong libong mga isla, hindi maikakaila na maraming paniniwala na rin ang nabuo sa bawat pangkat at rehiyon. Ang bawat katutubong grupo o pangkat etnolinggwistiko ay may sarisariling mga nilalang na kinatatakutan, inaalayan, at dinadasalan.

Sa ikatlong bahagi ng seryeng ito, bigyan-pansin natin ang ilan sa mga aníto ng Pilipinas.


Ang mga aníto ay sinaunang espiritu ng ninuno o ng kalikasan. Sila ang nagsisilbing tagapagtanggol laban sa mga lamanlupà sa lawas ng kagubatan, o nasa anyo ng mga ibong nagbibigay-babala sa mangyayari sa hinaharap. Itinuturing din sila ng ilang pangkating etniko bilang bantay o kawal ng mga di-binyagan o pagano. Kalimitang nag-aalay sila sa mga aníto ng pagkain o atang para magkaroon ng masagana at payapang pamumuhay. Ang mga anito ay maaaring katawanin ng anumang bagay: imaheng kawangis ng tao na yari sa kahoy, isang pirasong kahoy, inukit na bato, o maaari ding bagay na hindi nahihipo o nakikita tulad ng hangin, liwanag, at dilim, o isang tinig. Tinatawag ding búkong ng mga sinaunang Tagalog ang aníto.

 

1) Ang Makabóteng

Sa mga Tinggian, ang makabóteng ang anitong nangangalaga sa mga usa at baboy-damo. Naninirahan ito sa kagubatan.

Mayroon umanong dalawang klase ng espiritu ayon sa mga Tinggian. Una ay iyung mga nananakit at ikalawa ay iyung mga gumagabay at nangangalaga sa iba pang nilikha. Bagama’t nangangahulugan ang makabóteng na “siyang nananakot,” nabibilang ito sa ikalawang klase ng mga espiritu.

Guhit ni Stephen Prestado,
"101 Kagila-gilalas na Nilalang" (Adarna House, 2015)

Matatagpuan ang mga Tinggian sa hilagang-kanlurang bahagi ng Luzon. Ang pangalan ng tribong ito ay halaw sa lugar kung saan sila nagmula, sa gilid ng Ilog Tineg sa probinsiya ng Abra. May ilang grupo rin na matatagpuan sa Ilocos Sur at may malapit na relasyon sa mga Ilokano lalo pa't ang Tineg ay nakadugtong sa Ilog Abra na dumadaloy pakanluran sa Cervantes, Ilocos Sur. 

Sitio Panaclisan, Licuan-Baay, Abra
(Retrato mula kay Edmar Guquib)

BASAHIN DIN: 8 Exotic Destinations in Abra for Adventurers

 

2) Ang Pámahándi

Sa mga Bukidnon, ang pámahándi ang anitong tagapangalaga ng mga kalabaw at kabayo. Siya rin ang gabay ng mga manghahabi at tagapagbantay sa kayamanan ng mga tao.

Mayroon umanong 10 pámahándi ang mga Bukidnon. Likas silang matulungin sa mga tao bagama’t nananakit din kapag nagawan ng masama.

Guhit ni Kat Matias,
"101 Kagila-gilalas na Nilalang" (Adarna House, 2015)

Ang Bukidnon ay isang probinsiya sa Hilagang Mindanao, isa sa mga pangunahing pinanggagalingan ng bigas, mais, at prutas ng Pilipinas. Maraming bundok ang matatagpuan sa rehiyon, isa na rito ang Dulang-dulang na ikalawang pinakamataas na lugar sa bansa.

Mt. Kalatungan Range National Park, Bukidnon
(Retrato mula kay Joseph Gumia)

BASAHIN DIN: Escape to the Hills & Find Refuge at The Monastery of Transfiguration in Bukidnon

 

3) Ang Tónong

Sa mga Mëranaw, ang tónong ay tagapangalagang espiritu na tumutulong sa mga tao. Maaari itong mag-anyong tao, hayop, o nilalang na hindi nakikita. Sa epikong Darangën, makikita ang pagtulong ng mga tónong sa mga tao, sa pamamagitan ng pag-alis ng lungkot at galit sa puso ng mga bayani, at paggabay sa kanila sa pakikipaglaban.

Guhit ni Stephen Prestado,
"101 Kagila-gilalas na Nilalang" (Adarna House, 2015)

Ang mga Mëranaw ay matatagpuan sa Mindanao. Ang karamihan sa kanila ay nasa Lanao del Sur, Lanao del Norte, Cotabato, Maguindanao, Zamboanga del Sur, Zamboanga City, at iba pang karatig lugar.

Polomolok Pineapple Plantation, South Cotabato

BASAHIN DIN: 15 Awesome Aerial Photos of Mindanao

 

4) Ang Almúgan

Sa mga Blaan, ang almúgan ay isang mahiwagang ibong nakapagsasalita. Itinatakda ang almúgan ang lupang pagtataniman. Nagdadala ang isang lalaking Blaan ng apat na kawayang may 60 sentimetro ang haba sa gubat at hinihintay ang tunog ng almugan na nagsasabi kung mabuting pagtaniman ang lugar o hindi. Maaaring magtagal ang paghihintay. Sa sandaling lumikha na ng tunog ang almúgan, ihihilera ng lalaki ang kawayan sa lupa nang nakaturo sa direksiyong pinagmumulan ng tunog. Kapag matuwid ang pagkakatindig ng mga kawayan, magiging mabuti ang ani ng lupang iyon. Kapag yumuyuko ang mga ito, kailangan maghanap ng lalaki ng ibang lugar na mapagtataniman. 

Guhit ni Mico Dimagiba,
"101 Kagila-gilalas na Nilalang" (Adarna House, 2015)

Ang mga Blaan ay matatagpuan sa Timog Mindanao, partikular na sa Rehiyon ng SOCCSKSARGEN (South Cotabato + Cotabato + Sultan Kudarat + Sarangani + General Santos City).

Lake Holon in T’Boli, South Cotabato

 

Asik-Asik Falls in Dado, Alamada, Cotabato

BASAHIN DIN: 12 Reasons to Choose SOCCSKSARGEN (Lake Sebu + Baras Bird Sanctuary + Dream Weavers)

 

Alamin ang iba pang kuwento ng kababalaghan sa Pilipinas sa aklat na "101 Kagila-gilalas na Nilalang" (Adarna House, 2015) ni Edgar Calabia Samar.

 

(Ang pagsasalarawan sa lahat ng nilalang ay sa panulat ni Samar.)


Iba Pang Kagila-gilalas na Nilalang
1) Libutin ang Pilipinas Kasama ang Kaibigang Lamánlupà

2) Tuparin Kaya ng mga Diwatà ang Iyong Hiling?

 

Add to your: Wishlist Done That

Be a Pinoy Wanderer!

Choose Philippines encourages writers, photographers, travelers, bloggers, videographers and everyone with a heart for the Philippines to share their discoveries and travel stories.

Share Your Journey

Other Stories by Choose Philippines

Tell Us What You Think